10 Aralık 1948 tarihli İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi, insan onurunu ve eşitliği esas alan evrensel bir çerçevedir. İnsan Hakları Haftası kapsamında; temel hak ve özgürlüklerin yalnızca metinlerde değil, gündelik yaşamda etkili biçimde korunmasının hukuk devleti olmanın zorunlu koşulu olduğunu kamuoyuna hatırlatıyoruz.

İnsan haklarının korunması; hukukun üstünlüğü, yargı bağımsızlığı, adil yargılanma güvenceleri ve etkin denetim mekanizmalarıyla mümkündür. Bu güvencelerin zayıfladığı her durumda; ifade özgürlüğünden kişi özgürlüğüne, savunma hakkından etkili başvuru yollarına kadar birçok alanda ihlal riski artmaktadır.

Türkiye’de insan hakları alanında öne çıkan başlıklar arasında; ifade özgürlüğü, toplantı ve gösteri hakkı, basın özgürlüğü, kişi özgürlüğü ve güvenliği, adil yargılanma, savunma hakkı ve kötü muamele iddiaları karşısında etkili soruşturma yükümlülüğü yer almaktadır. Bu alanlarda ölçülülük ilkesinin titizlikle uygulanmasını, idari ve yargısal denetimin güçlendirilmesini ve hak ihlallerinde etkili başvuru yollarının fiilen işler kılınmasını talep ediyoruz.

Özellikle vurgulamak isteriz ki, Anayasa Mahkemesi kararlarının ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarının uygulanmaması ya da gecikmeli/eksik uygulanması; hak ihlallerini kalıcılaştıran, hukuk güvenliğini zedeleyen ve toplumsal güven duygusunu aşındıran ağır bir sorundur. Hak arama özgürlüğünün gerçek anlamı, yalnızca “karar verilmesi” değil, verilen kararların gereğinin gecikmeksizin yerine getirilmesidir. Bu nedenle, yargı kararlarının bağlayıcılığına uygun biçimde, AYM ve AİHM içtihadının idare ve yargı organlarınca istisnasız uygulanmasını zorunlu görüyoruz.

Türkiye’nin en önemli toplumsal meselelerinden biri olan Kürt meselesinin; demokratik siyaset zemini güçlendirilerek, hak ve özgürlükleri esas alan yöntemlerle, şiddetsiz ve barışçıl biçimde çözülmesi gerektiğine inanıyoruz. Son dönemde çözüm ve diyalog yönünde tartışılan/atılan adımların şeffaf, kapsayıcı ve Meclis merkezli bir zeminde ilerletilmesini olumlu buluyor; insan hakları standartları gözetilerek sürecin hızlandırılmasını ve toplumsal barışı güçlendirecek somut güven artırıcı adımların çoğalmasını destekliyoruz.

Ceza infaz kurumlarında sağlığa erişim, avukatla ve aileyle görüşme, haberleşme, disiplin uygulamalarında ölçülülük, kötü muamele iddialarının etkin incelenmesi ve insan onuruna uygun koşullar temel standartlardır. Iğdır S Tipi Kapalı ve Açık Ceza İnfaz Kurumundan Komisyonumuza yapılan başvuruların bizlere ulaşması üzerine yaptığımız incelemeler çerçevesinde; bu standartların eksiksiz sağlanmasının, iddiaların etkili biçimde değerlendirilmesinin ve gerekli iyileştirmelerin gecikmeksizin hayata geçirilmesinin zorunlu olduğunu bir kez daha vurguluyoruz.

Dünya genelinde ise silahlı çatışmalar, kitlesel göç, yerinden edilme, ayrımcılık ve yoksulluk; insan hakları bakımından en ağır sonuçları doğuran sorunların başında gelmektedir. Savaş ve çatışma ortamlarında yalnızca yaşam hakkı değil; sağlık, eğitim, barınma, güvenlik ve adalete erişim hakları da birlikte zarar görmektedir. Uluslararası toplumun sivillerin korunması ve insancıl hukuk kurallarının uygulanması konusunda sorumluluğu açıktır.

Mülteci ve sığınmacıların hakları, ulusal ve uluslararası hukuk tarafından güvence altındadır. Bu açıklamamızı, aynı zamanda 18 Aralık Uluslararası Göçmenler Günü’nün hatırlattığı sorumluluklar çerçevesinde de kamuoyuna sunuyoruz. Bu alanda özellikle geri göndermeme ilkesi, avukata erişim, tercüman desteği, idari gözetimde hukuki güvenceler, sağlık hizmetlerine erişim ve etkili başvuru yolları hayati önemdedir; geri gönderme merkezlerinde idari gözetim uygulamalarının keyfiliğe yol açmaması ve denetim mekanizmalarının güçlendirilmesi gerektiğini önemle belirtiriz.

İnsan Hakları Haftası vesilesiyle; hak ve özgürlüklerin korunmasının, toplumsal barışın ve güvenin güçlenmesinin temel şartı olduğunu kamuoyuna duyuruyoruz. Iğdır Barosu İnsan Hakları ve Mülteci Hakları Komisyonu olarak, insan haklarının korunması, ihlallerin önlenmesi ve etkili başvuru yollarının güçlendirilmesi için çalışmalarımızı kararlılıkla sürdüreceğimizi kamuoyuna saygıyla bildiririz.

Iğdır Barosu İnsan Hakları Komisyonu
Iğdır Barosu Mülteci Hakları Komisyonu